vision

Όραση, Οπτικές Δεξιότητες & Δυσλειτουργίες

Η όραση είναι μία από τις πέντε αισθήσεις μας! Αυτό την καθιστά σημαντική αν συνυπολογίσουμε ότι το 80% των πληροφοριών που λαμβάνουμε από το περιβάλλον μας, το λαμβάνουμε από τα μάτια μας!

Για να είναι η όρασή μας σωστή, επαρκής και λειτουργική χρειάζονται:

η ανατομία και η φυσιολογία των ματιών να είναι υγιείς, χωρίς να υπάρχει κάποια παθολογία

να μπορούν τα μάτια σε συνεργασία με τον εγκέφαλο να βλέπουν και να αναλύουν σωστά τις πληροφορίες και τα ερεθίσματα που λαμβάνουν από το περιβάλλον

Μέσω της όρασης αντιλαμβανόμαστε τον εξωσωματικό μας χώρο, την σχέση δηλαδή που έχει το σώμα μας με το περιβάλλον και τον τρόπο που λειτουργούμε σε αυτό!

Η όραση λοιπόν είναι μια αίσθηση πολύπλευρη που συνεχώς αναπτύσσεται και εξελίσσεται. Είναι μία αίσθηση δυναμική και όχι μια αυτόματη διαδικασία και προκύπτει από την εμπλοκή πολλών εγκεφαλικών λειτουργιών και φυσικά από τις εμπειρίες που έχουμε αποκτήσει. Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων της όρασης εξαρτάται από τα ερεθίσματα που δεχόμαστε, από την αλληλεπίδρασή μας με το περιβάλλον, κ.ά. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να επέμβουμε για να την εμπλουτίσουμε και να την ενισχύσουμε ώστε να μην βιώνουμε δυσκολίες στην καθημερινότητά μας! Τελικά η όραση «μαθαίνεται»! Έχει αποδειχτεί ότι η όραση διαμορφώνεται από την ενδομήτρια φάση μέχρι το τέλος της ζωής μας!

Αυτό που πολλοί μπερδεύουμε είναι η ερμηνεία της οπτικής οξύτητας, αυτό που ονομάζουμε 10/10. Η οπτική οξύτητα είναι μια πτυχή της οπτικής λειτουργίας, και μας δείχνει πόσο καθαρά βλέπουμε σε ορισμένη απόσταση. Η όραση όμως όπως είπαμε είναι πολλά παραπάνω και πέρα από την οπτική οξύτητα είναι εξίσου σημαντικές πολλές ακόμα οπτικές δεξιότητες. Ο τρόπος που την χρησιμοποιούμε καθορίζει τον τρόπο που λειτουργούμε!

 

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ

Η σωστή και επαρκής λειτουργία της όρασης στηρίζεται σε διάφορες οπτικές οφθαλμικές δεξιότητες που έχουμε. Οι δεξιότητες αυτές είναι επιθυμητό να έχουν αναπτυχθεί σωστά, να τις έχουμε κατακτήσει και να λειτουργούμε με αυτές αυτόματα και φυσικά η λειτουργία τους να είναι σωστή και επαρκής.

 

ΟΠΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥΣ

Οπτική οξύτητα.

Μας δείχνει πόσο καθαρά βλέπουμε σε ορισμένη απόσταση. Μετριέται και για μακριά και για κοντά, και μετριέται σε δέκατα, π.χ.10/10.

Αν είναι χαμηλότερα είτε για μακριά είτε για κοντά τότε η όραση είναι θολή.

 

Περιφερειακή αντίληψη.

Μας δείχνει αν και πόσο μπορούμε να αποδίδουμε την προσοχή μας και στον περιφερειακό μας χώρο αντλώντας από αυτόν πληροφορίες.

Αν είναι μειωμένη τότε είναι μειωμένο το οπτικό μας πεδίο.
 
Διόφθαλμη συνεργασία.

Είναι σημαντικό τα δύο μάτια μας να συνεργάζονται σωστά. Το κάθε μάτι λαμβάνει διαφορετική εικόνα από το περιβάλλον και καλείται να συνδυάσει τις δύο αυτές εικόνες και να τις ταυτίσει σε μία εικόνα.

Αν η διόφθαλμη συνεργασία είναι ελλειπής τότε μπορεί να προκληθεί οπτική κόπωση και απόσπαση της προσοχής.
 
Σακκαδικές οφθαλμικές κινήσεις.

Είναι μικρές αλματώδης κινήσεις που κάνουν τα μάτια μας από ένα σημείο σε κάποιο άλλο με ακρίβεια π.χ. από λέξη σε λέξη όταν διαβάζουμε.

Αν οι κινήσεις αυτές δεν γίνονται άνετα και με ακρίβεια τότε παραλείπουμε συλλαβές ή λέξεις με αποτέλεσμα να γίνεται δύσκολο το διάβασμα.
 
Οφθαλμικές κινήσεις παρακολούθησης.

Με τις κινήσεις αυτές μπορούμε να ακολουθούμε με ακρίβεια ένα αντικείμενο που βρίσκεται σε κίνηση με ακρίβεια.

Τέτοιες κινήσεις συνήθως χρησιμοποιούμε στα αθλήματα πχ. όταν παρακολουθούμε την μπάλα, άρα στην περίπτωση μη ομαλών κινήσεων θα έχουμε και χαμηλότερη απόδοση.
 
Σύγκλιση

Είναι η ικανότητα των δύο ματιών μας να συνεχίζουν να συνεργάζονται και να τέμνουν τους άξονές τους χωρίς δυσκολία σε ένα συγκεκριμένο κοντινό σημείο π.χ. στο κείμενο που διαβάζουμε.

Όταν η σύγκλιση είναι ανεπαρκής τότε βλέπουμε διπλά.
 
Εναλλαγή εστίασης κοντά-μακριά

Είναι η ικανότητά μας καθώς αλλάζουμε τις βλεμματικές θέσεις στις δύο αυτές αποστάσεις να διατηρούμε την καθαρότητα και την προσήλωση της όρασης.

Σε αυτή την περίπτωση θα συναντήσουμε δυσκολία πχ. στην αντιγραφή από τον πίνακα στο τετράδιο.
 
Προσαρμογή

Η ικανότητα των φακών των ματιών μας να μεταβάλλουν την ισχύ τους ανάλογα με την απόσταση.

Όταν η προσαρμογή είναι ανεπαρκής τότε βλέπουμε θολά.
 
Συνεργασία σύγκλισης και προσαρμογής

Οι δύο αυτοί μηχανισμοί διαφοροποιούνται από τις μακρινές στις κοντινές αποστάσεις και θα πρέπει να λειτουργούν γρήγορα και εύκολα στην εναλλαγή της απόστασης ώστε να διατηρηθεί ομαλή η όραση.

Αν η συνεργασία αυτή είναι ανεπαρκής τότε θα αντιμετωπίσουμε δυσκολία σε κάποιον από τους δύο μηχανισμούς.
 
Στερεοσκοπική όραση 3D

Είναι η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τον χώρο τρισδιάστατο, δηλαδή την αίσθηση του βάθους.

Αν η στερεοσκοπική όραση δεν είναι ανεπτυγμένη τότε χάνουμε την τρίτη διάσταση, αυτήν του βάθους.
 
Οπτική αντίληψη

Είναι η ικανότητά μας να διαχωρίζουμε και να ανακαλούμε οπτικές πληροφορίες.

Π.χ. Αν η οπτική αντίληψη δεν είναι αναπτυγμένη τότε δεν είναι εύκολο να μπορούμε να εντοπίζουμε εύκολα λεπτομέρειες.
 
Οπτική χωροταξική αντίληψη

Είναι η ικανότητά μας να αντιλαμβανόμαστε την θέση και την κατεύθυνση των αντικειμένων στον χώρο καθώς και την μεταξύ τους απόσταση αλλά και την αλληλεπίδρασή μας με τον περιβάλλοντα χώρο μας.

Αν δεν είναι ανεπτυγμένη τότε μπορεί να μπερδεύουμε έννοιες όπως πχ. δεξιά – αριστερά ή πάνω – κάτω ή ακόμα τα σχήματα τα γραμμάτων και των αριθμών.
 
Ταχύτητα οπτικής αντίληψης

Μας δείχνει πόσο γρήγορα αντιλαμβανόμαστε κάποιο οπτικό ερέθισμα που εισέρχεται στο οπτικό μας πεδίο.

Και αυτή την δεξιότητα την χρειαζόμαστε πέρα από την καθημερινή μας ζωή, και σε αθλητικές δραστηριότητες όπου πρέπει να αντιδράσουμε άμεσα για να έχουμε καλή απόδοση.
 
Οπτική διάκριση

Είναι η ικανότητά μας να διακρίνουμε εύκολα ομοιότητες και διαφορές.

Μας βοηθάει να παρατηρούμε και να συγκρίνουμε εικόνες και σχήματα.
 
Οπτική μνήμη

Είναι η ικανότητά μας να ανακαλούμε εύκολα εικόνες που έχουμε δει.

Η καλή οπτική μνήμη βοηθάει πολύ και τα παιδιά κατά την σχολική περίοδο αλλά και τους ενήλικες.
 
Νοερή απεικόνιση

Μας επιτρέπει να σχηματίζουμε εικόνες με το μυαλό μας.

Μία πολύ δημιουργική οπτική δεξιότητα!
 
Οπτοκινητικός συντονισμός

Η ικανότητα αυτή αφορά την συνεργασία των ματιών μας με τα μέλη του σώματός μας. Δηλαδή ο τρόπος που συντονίζεται η όραση με την κίνηση.

Αν δεν έχει αναπτυχθεί σωστά, τότε η όραση δεν θα κατευθύνει σωστά την κίνηση του σώματός μας στον χώρο αλλά ούτε και την κίνηση των χεριών μας σε πιο λεπτές κινήσεις. Την δυσκολία αυτή θα την συναντήσουμε πχ. κατά την γραφή όπου πρέπει να υπάρχει σωστός συντονισμός μεταξύ των ματιών και του χεριού που γράφει.

 

Ευαισθησία αντίθεσης

Είναι η ικανότητά μας να αντιλαμβανόμαστε τα χρώματα και τις αντιθέσεις τους σε σχέση με το φόντο.

Όταν το φόντο μειώνεται επηρεάζεται και το contrast.

 

Συγκέντρωση

Η ικανότητά μας να διατηρούμε την προσοχή και το ενδιαφέρον μας σε κάποιο συγκεκριμένο στόχο για διάρκεια.

Η συγκέντρωση είναι απαραίτητη σε διάφορες εργασίες της καθημερινότητάς μας.Η έλλειψη συγκέντρωσης ειδικά σε παιδιά προκαλεί δυσκολίες κατά το διάβασμα.

 

Αντίληψη βάθους πεδίου.

Αφορά την ικανότητά μας να εκτιμάμε και να υπολογίζουμε σωστά τις αποστάσεις.

Η αντίληψη βάθους πεδίου μας βοηθάει πολύ όταν κινούμαστε στον χώρο, όταν οδηγούμε ή και όταν αθλούμαστε όπου θα πρέπει να υπολογίζουμε σωστά τις αποστάσεις.

 

Χρόνος αντίδρασης

Αφορά τον χρόνο που χρειαζόμαστε για να αντιδράσουμε από την στιγμή που θα αντιληφθούμε κάτι στο οπτικό μας πεδίο.

Μια δεξιότητα που είναι σίγουρα απαραίτητη στον αθλητισμό! Και όχι μόνο…